ورود اعضا ثبت نام سامانه مدیریت آموزش (سما) English
  گزارش بیستمین بازدید علمی- آموزشی دانشجویان رشته های باستان‌شناسی و مرمت ابنیه دانشگاه پارس

نخستین بازدید تخصصی دانشجویان گروه باستان‌شناسی دانشگاه پارس در نوزدهم مهر ماه سال تحصیلی 95-96  برگزار شد. دانشجویان کارشناسی باستان‌شناسی دانشگاه پارس که برخی از دانشجویان کارشناسی مرمت نیز آنان را همراهی می‌کردند، از تپه‌های پیش از تاریخی و تاریخی دشت قزوین با حضور اساتید خود دیدن کردند. دشت قزوین از شمال با رشته کوه‌های البرز، از غرب به کوه‌های چهارگر و از جنوب با کوه‌های رامند محاط شده و از شرق نیز به دشت ری  منتهی می‌شود. این دشت از دوران نوسنگی تاکنون از جایگاه ویژه­ای  برخوردار بوده و یکی از دشت‌های اصلی در شکل‌گیری نخستین استقرارگاه­های انسانی در دوره‌های پیش از تاریخ تا دوره‌های اسلامی بوده است.

در طول مسیر این بازدید، که در واقع کارگاه آموزشی یک روزه برای آشنایی دانشجویان باستان‌شناسی و مرمت با اصول عملی  رشته  باستان‌شناسی و مفاهیم و شیوه‌های کاوش و مطالعات باستان‌شناسی بود، مشخصه‌های جغرافیایی دشت‌های ری  و قزوین معرفی شد و نقش این مشخصه‌ها و اقلیم و نیز موقعیت زمین ریخت آنها  در شکل‌گیری استقرارگاه­ها توضیح داده شد. از دانشجویان خواسته شد تا با دقت به تفاوت‌های اقلیمی در مناطق مختلف در طول مسیر و در تمام سفر توجه کنند که یکی از نخستین و مهم‌ترین موارد در علم باستان‌شناسی است. نخستین تپه که در دشت قزوین مورد بازدید قرار گرفت "قره تپه سگزآباد" بود که محوطه شاخص دوران مفرغ، عصر آهن و دوره هخامنشی در مرکز فلات ایران است. کاوش‌ها در این محوطه از سال 1350 تاکنون به همت و سرپرستی زنده یاد دکتر عزت‌الله نگهبان آغاز و کاوش‌های آموزشی دانشگاه تهران از آن زمان تاکنون در دوره‌های مختلف به سرپرستی اساتید دانشگاه تهران ادامه داشته است.

در این دوره آقای دکتر ده­پهلوان سرپرستی کاوش‌های چهار فصل اخیر قره تپه را بر عهده دارند. ایشان ضمن همراهی گروه، در محل اطلاعات جغرافیایی، تاریخچه کاوش‌ها و نیز اطلاعات ارزنده‌ای را در رابطه با کاوش‌ها و یافته‌های اخیر در قره تپه مانند تعیین عرصه و حریم و نیز مطالعات ژئوفیزیک با حضور در سر کارگاه­های  ایجاد شده در این فصل در اختیار دانشجویان قرار دادند. در ضمن این توضیحات، دانشجویان با شیوه‌های کاوش و مفاهیم و واژه‌های تخصصی که در آینده در ادبیات این رشته با آن‌ها سروکار خواهند داشت را از نزدیک و به صورت ملموس فراگرفتند. دانشجویان با حضور در کارگاه­هایی که در این فصل مورد کاوش قرار گرفته بود با شیوه ‌کار و نحوه کاوش در این گونه محوطه­ها و نیز یافته‌های هر کارگاه آشنا شدند. در پایان نیز دکتر ده­پهلوان اطلاعات ارزشمندی را در رابطه با ضرورت و نحوه انجام و شیوه­های  میدانی حفاظت کارگاه­ها و گمانه­ها  و داده‌های باستان‌شناسی در اختیار دانشجویان مرمت قرار دادند. پس از استراحت کوتاهی، دانشجویان از تپه قبرستان در سیصد متری غرب قره تپه دیدن کردند. بیشتر بقایای باستانی این تپه در زیر لایه‌های رسوبات  سیلابی مدفون شده است. سفال‌های ظریف و منقوش این محوطه با نقوش هندسی، حیوانی و انسانی از شاخصه‌های دوران مس و سنگ در فلات ایران به شمار می‌آیند. آخرین تپه که مورد بازدید قرار گرفت "تپه زاغه" بود که بقایای یکی از نخستین سکونت­گاهی  بشری از آن به دست آمده و تاریخ تقریبی استقرار آن به هزاره ششم پ.م. مربوط است. بناهای به دست آمده از این تپه از لحاظ معماری اهمیت بالایی دارند؛ چرا که با توجه به جهت وزش بادهای «راز» و «مَه» از جهات شمال‌غرب و جنوب شرق در تمام سال، ورودی تمام ساختمان‌ها در جهت شمال‌شرق به جنوب شرق ساخته شده بود. معبد منقوشی نیز از  این تپه به دست آمده که قدیم‌ترین نیایشگاه دوران نوسنگی در شمال مرکز فلات ایران است.

مقصد بعدی پس از تپه‌های باستانی، کاروانسرای محمدآباد خَرّه بود که در اصل پایگاه مطالعات باستان‌شناسی دانشگاه تهران است و یافته­های حاصل از کاوش­های آموزشی دانشگاه تهران در دشت قزوین در این محل انجام می‌شود. در بخش‌های مختلف این بنا که متعلق به دوران صفوی است و از سال 1350 برای مطالعات باستان‌شناسی توسط دانشگاه تهران خریداری شده، دانشجویان با باستان‌شناسان و متخصصان و کارشناسان میان‌رشته‌ای مانند عکاسان متخصص در باستان‌شناسی، انسان‌شناسان و فعّالیت‌های آن‌ها آشنا شدند و از کارگاه‌های عکاسی باستان‌شناسی و طراحی و ثبت آثار دیدن کردند و با شیوه نمونه­برداری، شناورسازی و شناسایی خاک آشنا شدند و نیز از مجموعه یافته‌های ویژه این کاوش دیدن کردند.

در ضمن این بازدیدها دانشجویان هر دو رشته از بخش‌های مختلف کاروانسرا که در هر یک مطالعات و فعّالیت‌های باستان‌شناسی خاصی انجام می‌شد، بازدید کردند و با کارهای مرمتی که در آن بخش‌ها صورت می­گرفت نیز آشنا شدند.

این کارگاه آموزشی یک روزه، در واقع دو هدف داشت: نخست، آشنایی دانشجویانِ باستان‌شناسی و مرمت با مفاهیم و اصطلاحات این رشته از نزدیک و به صورت ملموس که درک آن‌ها به صورت انتزاعی و تنها با شنیدن بسیار دشوار است، و دوم آماده کردن آنان برای آغاز مطالعه و آموزش در این رشته و آگاهی از ظرایف  و اهمّیت و نیز رسالت خطیر رشته‌های باستان‌شناسی و مرمت برای حفظ هویت و میراث سرزمین عزیزمان ایران که با بازدید از کاروانسرای محمد آباد به پایان رسید. 


تاریخ ارسال: 1395/07/24

نشانی: تهران - خیابان کارگر شمالی- خیابان دوم- انتصاریه - پلاک 18
ایمیل: info [at] parsuniversity.ir
تلفن ثابت: 6-88330904(021)
فکس: 88339803(021)
شماره پیامک: 200008080880

 کد پستی : 1413915361

عضویت در خبرنامه
ایمیل:
2+1=

خانه     |    آرشیو کل مطالب    |     RSS     |     ارتباط با ما